Witam Cię serdecznie na moim blogu – Zoo w świecie spółek !

 

W dzisiejszym odcinku podcastu przyjrzymy się bardziej szczegółowo zarządowi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Przyglądając się strukturze organizacyjnej spółki z o.o. możemy wyróżnić trzy rodzaje organów. Po pierwsze Zgromadzenie wspólników, jako organ o charakterze uchwałodawczym, będące najwyższą władzą w spółce. Po drugie Zarząd spółki, jako organ o charakterze wykonawczym. I po trzecie Rada nadzorcza lub Komisja rewizyjna, jako organy o charakterze kontrolnym. Zgromadzenie wspólników i zarząd są organami o charakterze obligatoryjnym, czyli oznacza to, że muszą pojawić się w strukturze spółki. Rada nadzorcza i komisja rewizyjna są organami o charakterze fakultatywnym, to czy pojawią się w strukturze spółki zależy od woli wspólników. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów pojawia się w sytuacji, gdy kapitał zakładowy przewyższy kwotę 500 tys. zł i jednocześnie w spółce pozostaje ponad 25 wspólników. Z drugiej strony obowiązek ustanowienia rady nadzorczej może także wynikać z przepisów szczególnych.

Zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest organem, który realizuje jej zdolność do czynności prawnych. Spółka z o.o. z racji tego, że jest osobą prawną działa przez swoje organy, w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie. Zgodnie z teorią organów, organ osoby prawnej jest integralnym składnikiem osobowości osoby prawnej. Organ składa się z osób fizycznych reprezentujących osobę prawną w stosunkach zewnętrznych. Organ nie jest podmiotem stosunków prawnych, podmiotem tym jest sama osoba prawna. Działanie organu traktuje się jako działanie osoby prawnej.

Zarząd spółki pełni funkcje wykonawcze. Organ ten przede wszystkim realizuje zadania wyznaczone w przepisach ustawy, postanowieniach umowy spółki i uchwałach wspólników. Art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych wyznacza zasadnicze kompetencje zarządu, sprowadzające się do prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentacji. Reprezentacja oznacza podejmowanie wszelkiego rodzaju czynności w sferze zewnętrznej spółki. Prowadzenie spraw odnosi się do działań w sferze wewnętrznej spółki i co do zasady polega na podejmowaniu decyzji dotyczących bieżącej działalności i zarządzania majątkiem spółki oraz czynności o charakterze organizacyjnym.

Prowadzenie spraw spółki, inaczej niż w przypadku reprezentacji, należy do kompetencji zarówno zarządu, jak i zgromadzenia wspólników. Z tego względu, że spółka z o.o. jest spółką o charakterze kapitałowym, występuje w niej ogólna zasada rozdzielenia kapitału od zarządzania. W spółkach kapitałowych wspólnicy zaangażowani kapitałowo nie mają prawa osobistego prowadzenia spółki, ani reprezentacji. Zasady tej nie zmienia fakt pełnienia przez wspólnika funkcji członka zarządu. W tym przypadku wspólnik nie działa jako wspólnik, ale jako członek zarządu i ponosi on z tego tytułu odpowiedzialność.

Zarząd spółki z o.o. jest organem uprawnionym do podejmowania wszelkich decyzji, które nie zostały zastrzeżone w przepisach ustawy oraz umowie spółki do kompetencji innych organów. W przypadku zarządu mówimy o zasadzie domniemania kompetencji zarządu. Często w praktyce, szczególnie w spółkach o niewielkim składzie osobowym, wspólnicy rozszerzają katalog czynności wymagających uchwały wspólników, dzięki czemu zapewniają sobie duży wpływ na prowadzenie spraw spółki. Kolejnym zabiegiem wspólników jest także wprowadzenie w umowie spółki postanowień określających bardzo szeroki katalog spraw wymagających zgody rady nadzorczej. Dzięki tego typu działaniom wspólnicy zapewniają sobie uprawnienia do prowadzenia spraw spółki przy uniknięciu pełnienia funkcji członków zarządu.

Zgodnie z art. 207 Kodeksu spółek handlowych wobec spółki członkowie zarządu podlegają ograniczeniom ustanowionym w przepisach kodeksu dotyczących spółek handlowych, w umowie spółki oraz, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, w uchwałach wspólników. Z tego względu wspólnicy mogą ingerować w prowadzenie spraw spółki, podejmując stosowne uchwały. W spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością zarząd związany jest uchwałami wspólników, mieszczącymi się w zakresie kompetencji wspólników wynikającymi z przepisów ustawy i umowy oraz uchwałami podejmowanymi w sprawach, które nie zostały zastrzeżone do wyłącznej kompetencji wspólników.

Umowa spółki może oczywiście zawierać odmienne postanowienia, przewidujące, że uchwały wspólników nie są wiążące dla członków zarządu. Jeżeli ingerencja wspólników w prowadzenie spraw spółki zostanie dopuszczona powstaje pytanie o kwestię odpowiedzialności członków zarządu, którzy wykonywali uchwałę wspólników. Otóż, jeżeli członkowie zarządu zastosują się do uchwały wspólników, która okaże się sprzeczna z prawem lub będzie naruszać postanowienia umowy spółki, nie spowoduje to wyłączenia ich odpowiedzialności za szkody wyrządzone spółce.  Jeżeli uchwała wspólników narusza prawo lub postanowienia umowy spółki zarząd powinien powstrzymać się od wykonania takiej uchwały i ją zaskarżyć. Zarząd powinien odmówić także wykonania uchwały, której wykonanie godziłoby w interesy spółki.

Zarząd spółki z o.o. może być jedno albo wieloosobowy. Kodeks spółek handlowy nie zawiera w tym przypadku żadnych ograniczeń. Kwestia liczebności pozostawiona jest woli wspólników. Określając skład osobowy zarządu należy brać pod uwagę kwestię operatywności tego organu. Skład osobowy powinien pozostawać w proporcji do rzeczywistych rozmiarów oraz struktury spółki.

Skład zarządu określony jest zazwyczaj w umowie spółki. Umowa może określać skład zarządu poprzez wskazanie konkretnej liczny albo poprzez wskazanie tzw. wielkości granicznych, np.:

  • przy określeniu minimalnej liczby członków (“Zarząd spółki składa się z co najmniej 3 osób”);
  • przy określeniu maksymalnej liczby członków (“Zarząd spółki może być jedno albo wieloosobowy, przy czym liczba członków zarządu nie może przekraczać 6 osób”);
  • przy określeniu minimalnej i maksymalnej liczby (“Zarząd spółki składa się z 2 do 5 osób”).

Uniknięcie sztywnego określenia składu osobowego zarządu pozwoli na uniknięcie wystąpienia tzw. zarządu kadłubowego, niezdolnego do skutecznego działania w imieniu spółki, na skutek m.in. przedterminowego wygaśnięcia mandatu jednego z członków.

Może zdarzyć się tak, że umowa spółki będzie milczeć w przedmiocie składu zarządu, bądź będzie go określała za pomocą wielkości granicznych. W tej sytuacji należy przyjąć, że zarząd składa się z liczby osób faktycznie powołanych. W przypadku wielkości granicznych należy jednak zachować minimalne wymagania przewidziane przez umowę.

Zarząd spółki z o.o. może się składać zarówno z wspólników, jak i osób spoza ich grona. W skład zarządu spółki może zostać powołana tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnej, czyli osoba pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona. Niezależnie od tego szereg przepisów znajdujących się zarówno w Kodeksie spółek handlowych, jak i poza tym aktem prawnym, ograniczają dodatkowo możliwość pełnienia funkcji członka zarządu przez określone osoby. Dalsze ograniczenia skierowane do kandydatów na członków zarządu może zawierać umowa spółki.

Jeżeli chodzi o powołanie do składu zarządu, to ogólną regułą jest powołanie członków uchwałą wspólników. Uchwała może zostać podjęta na zgromadzeniu wspólników (co stanowi zasadę w świetle art. 227 § 2 k.s.h.), bądź poza zgromadzeniem, w tzw. trybie pisemnym. W pierwszym przypadku niezbędne jest zachowanie warunków formalnych, tj. prawidłowe zwołanie zgromadzenia oraz postawienie na porządku obrad punktu dotyczącego powołania zarządu lub zmian w jego składzie. Aby uchwała była skuteczna musi zostać podjęta bezwzględną większością głosów. Głosy “za” muszą stanowić ponad 50% wszystkich oddanych głosów, z uwzględnieniem głosów “wstrzymujących się”. W przypadku głosowania pisemnego wymagane jest uzyskanie jednomyślności wszystkich wspólników.

Niezależnie od sposobu głosowania, uchwała w spawie powołania zarządu powinna zapaść w głosowaniu tajnym. Wyjątek dotyczy powołania zarządu w spółce jednoosobowej oraz sytuacji, w której w prawidłowo zwołanym zgromadzeniu wieloosobowej spółki uczestniczy tylko jeden wspólnik.

Jeżeli mamy do czynienia ze spółką nowo zawiązywaną, to ustanowienie zarządu konieczne jest już na etapie organizacyjnym, bowiem już w stadium spółki w organizacji zarząd jest zasadniczym organem uprawnionym do jej reprezentacji i tylko zarząd może dokonać skutecznego zgłoszenia spółki do rejestru przedsiębiorców. W praktyce członków pierwszego zarządu spółki powołuje się jednocześnie przy zawieraniu umowy spółki.

Zasady powołania wszystkich, czy też niektórych członków zarządu mogą zostać modyfikowane w umowie spółki. Umowa spółki może wprowadzać odmienne regulacje, polegające m.in. na:

  • wprowadzeniu wymogu kworum dla ważności uchwały zgromadzenia wspólników;
  • przyznaniu prawa powoływania członków zarządu innym organom niż zgromadzenie wspólników (radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej);
  • przyznanie prawa powoływania członków zarządu wspólnikom lub ich grupom, określonym imiennie lub przy pomocy reprezentacji kapitałowej;
  • przyznanie prawa powoływania niektórych członków zarządu osobom trzecim.

Powołanie zarządu należy zgłosić właściwemu sądowi rejestrowemu z wnioskiem o dokonanie wpisu w rejestrze przedsiębiorców w KRS. W przypadku pierwszego zarządu, jego zgłoszenia dokonuje się jednocześnie ze zgłoszeniem samej spółki. W przypadku zmiany kolejnego zarządu, zgłoszenia należy dokonać w terminie 7 dni od dnia zmiany składu zarządu. W przypadku pierwszego zarządu wniosek o wpis do KRS składa się na formularzu KRS-WK, który stanowi załącznik do formularza głównego KRS-Z3.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie nakazują powoływania członków zarządu na okres kadencji oraz nie zakreślają maksymalnego okresu kadencji, a także nie zakazują powołania członków zarządu na czas nieoznaczony. W zależności od umowy spółki, członkowie zarządu mogą zostać powołani na roczną kadencję, na kadencję dłuższą niż rok oraz na czas nieoznaczony. Umowa spółki może także milczeć co do okresu pełnienia funkcji członka zarządu. Milczenie nie oznacza powołanie na czas nieoznaczony. W tym przypadku wygaśnięcie  mandatu członka zarządu następuje ex lege, czyli z mocy prawa w dacie odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok urzędowania.

Wygaśnięcie mandatu członka zarządu może nastąpić w drodze:

  • upływu czasu (okresu, na jaki członek zarządu został powołany);
  • odwołania;
  • rezygnacji;
  • śmierci albo uznania za zmarłego;
  • utraty zdolności do pełnienia funkcji;
  • wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców lub otwarcia likwidacji.

Jeżeli chodzi o wygaśnięcie mandatu wskutek upływu czasu, to Kodeks spółek handlowych wyraźnie rozgranicza sytuacje, kiedy umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień dotyczących kadencji albo przewiduje wprost kadencję roczną oraz kiedy umowa spółki przewiduje kadencję dłuższą niż rok. W pierwszym przypadku, gdy umowa spółki nie zawiera postanowień dotyczących kadencji albo przewiduje roczną kadencję, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji. Jeżeli umowa spółki przewiduje kadencję dłuższą niż rok, wówczas mandaty członków zarządu wygasają z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji. W tym przypadku ma to być ostatni pełny rok obrotowy w ramach kadencji.

Trzeba zwrócić uwagę, że przepisy art. 202 § 1 i 2 k.s.h. są przepisami o charakterze względnie obowiązującym, czyli umowa spółki może zawierać postanowienia odmienne, przyjmując inną datę wygaśnięcia mandatu członka zarządu. W Kodeksie spółek handlowych pojęcie kadencji odnosi się nie do całego organu, ale do jego poszczególnych członków. Zatem z chwilą powołania członków zarządu, dla każdego z nich biegnie odrębna kadencja.

Kompetencję do odwołania członka zarządu posiadają wspólnicy spółki z o.o., ale tutaj znowu umowa spółki może przewidywać odmienne zasady. Nawet jeżeli umowa spółki będzie wskazywać inny podmiot, jako uprawniony do odwołania zarządu, wspólnicy zachowują prawo odwołania członka zarządu z co najmniej ważnych powodów. Uchwała wspólników w sprawie odwołania członka zarządu musi odpowiadać wszystkim wymaganiom przewidzianym dla uchwały powołującej w jego skład.

Członek zarządu co do zasady może zostać odwołany w każdym czasie, czyli także przed upływem kadencji i bez ograniczenia jakąkolwiek przyczyną. Umowa spółki z o.o. może regulować tą sytuację odmiennie, m.in. ograniczyć możliwość odwołania.

W odniesieniu do rezygnacji, czyli kolejnego przypadku wygaśnięcia mandatu członka zarządu zastosowanie odpowiednio znajdą przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie. Rezygnacja jest jednostronnym oświadczeniem woli członka zarządu. Nie jest wymagane przyjęcie jej przez spółkę, wystarczy że dotrze ona do adresata. Jeżeli ani umowa spółki, ani samo oświadczenie nie zawierają innych postanowień, rezygnacja staje się skuteczna z chwilą jej złożenia. Członek zarządu może w każdym czasie złożyć rezygnację. Umowa spółki wprawdzie może ograniczyć dopuszczalność rezygnacji, wskazując na termin, czy też sposób jej złożenia, ale nie może wyłączyć uprawnienia do złożenia rezygnacji z ważnych powodów.

W praktyce zasadą jest, że członek zarządu wykonuje swoje obowiązki odpłatnie. Dlatego też Kodeks spółek handlowych chroni interesy spółki przed nieuzasadnioną rezygnacją lub złożoną w nieodpowiednim czasie. Jeżeli członek zarządu otrzymywał wynagrodzenie za pełnione przez siebie obowiązki, a rezygnacja nastąpiła bez ważnego powodu, wówczas będzie odpowiedzialny za ewentualną powstałą szkodę.

Skutkiem wygaśnięcia mandatu jest utrata możliwości działania w charakterze członka zarządu. Jeżeli dana osoba nie została powołana na kolejną kadencję, fakt wygaśnięcia mandatu podlega ujawnieniu w rejestrze przedsiębiorców KRS. Wniosek o wpis powinien zostać złożony w terminie 7 dni od daty wygaśnięcia. W praktyce wygaśnięciu mandatu członka zarządu towarzyszą zmiany personale w jego składzie, wówczas w jednym zgłoszeniu można również złożyć wniosek o wpis nowego składu.

Wygaśnięcie mandatu członka zarządu co do zasady nie wywiera bezpośrednich skutków w stosunku zatrudnienia. Dla rozwiązania łączącego członka zarządu i spółkę stosunku pracy potrzebne jest wypowiedzenie umowy o pracę na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy. Utrata statusu członka zarządu może uzasadniać rozwiązanie umowy stanowiącej podstawę zatrudnienia w spółce. Wpływ wygaśnięcia mandatu na stosunek pracy będzie zależał od treści łączącej strony umowy. Umowa może zostać zawarta np. na czas określony, na okres pełnienia funkcji członka zarządu. Dopuszcza się wprowadzenie klauzuli o wygaśnięciu umowy z chwilą odwołania członka zarządu.

W dzisiejszym odcinku to wszystko, dziękuję za uwagę, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *